Wu-Wei: de kunst van niet-doen in IT

 
25 februari 2015

 
Door Marco Gianotten

Niet-doen is handelen door af te wachten. Niets doen is de onverschillige tegenpool van doen. Sommige problemen los je op door juist niet in te grijpen, bij te sturen of de boel te redden. In het Taoïsme heet dit principe van niet-doen Wu-Wei. Het vergt ervaring, inzicht en alertheid om dit te kunnen toepassen. Wu-Wei zou voor menig CIO verlichting kunnen bieden. IT als afdeling is vaak te gedreven en soms kinderlijk naïef in het redden van IT-projecten en het in de lucht houden van oude meuk. De werkdruk is daardoor zo hoog dat er geen tijd meer is om na te denken.

Vraag jezelf af of je wel aan een dood paard moet trekken. Een CIO van een grote verzekeraar ging eind jaren 90 bewust niet in op het verzoek van de top om “maar even” CRM te implementeren. De business wilde meer financiële producten verkopen aan de klanten: Siebel claimde in die tijd dat bedrijven met CRM het beter deden op de beurs. Het organisatiemodel van de verzekeraar was echter verre van klantgericht: elke line of business verkocht zijn eigen producten. Ook de IT-systemen zaten al decennia zo in elkaar. CRM als oplossing voor klantcentraal werken ging tegen de natuur in van het beestje: productsilo’s waren leidend, niet de klant. De CIO geloofde niet dat CRM als tovertool daar verandering in ging brengen. Terwijl andere CIO’s vrolijk meegingen in de wens van hun business (CRM was destijds een hype, al mislukte 70 procent van de implementaties) besloot deze CIO tot niet-doen en de bal terug te kaatsen. Het heeft ze veel geld bespaard.

CIO’s kampen al jaren met grote druk op de IT-budgetten. Harder werken met minder middelen was het antwoord op elke crisis in de afgelopen 15 jaar. Voor preventief onderhoud is inmiddels bijna geen geld meer beschikbaar. Wat overblijft, is brandjes blussen en heel hard rennen bij elk ongeplande gebeurtenis. Op papier ziet het er nog aardig efficiënt uit, maar in werkelijkheid tiert de ongezonde stress welig.

De categorie ongepland werk groeit explosief wanneer er alleen maar tijd is om te doen en niet om na te denken. Als CIO kan je het tij keren door vaker Wu-Wei toe te passen. Wanneer er geen tijd en geld meer is voor bijvoorbeeld problem management, maak dan een statement naar de top: wijs changes die niet zijn gericht op het voorkomen van verstoringen, voor de verandering eens af. Of accepteer geen door business aangevraagde nieuwbouwprojecten meer, wanneer in de business case onvoldoende rekening wordt gehouden met onderhoud. Of belast aan de business de werkelijke kosten door voor het in de lucht houden van oude systemen: laat vervuiler betalen en stop met de hoofdelijke omslag. Dan is er ‘plotseling’ wel een harde economische prikkel voor consolidatie of eliminatie van de legacy. Willen we IT naar een structureel hoger plan tillen? Ik pleit voor meer niet-doen.