Kiezen in de Cloud

 
25 september 2015

Tekst Simon Zwetsloot

Een overstap naar cloud-tenzij wordt vaak gezien als de route richting versimpeling van het IT-landschap en afrekening met zowel legacy als onnodige complexiteit. Dat klinkt aantrekkelijk maar biedt de cloud daadwerkelijk een oplossing of raakt de uitbesteder verstrikt in de wereld van elasticiteit?

Cloud en outsourcing van IT zijn tegenwoordig als vanzelf met elkaar verbonden. De IT-bestedingen in Nederland verschuiven in een rap tempo richting cloud-oplossingen en in dit segment is de dynamiek dan ook groot. Volgens de ICT-marktmonitor* uit 2014 was er over 2013 een toename in bestedingen zichtbaar van bijna 26%. Dit terwijl andere segmenten nagenoeg stabiel bleven. De impact op IT-outsourcing (managed services) is groot, omdat al deze cloud-gerelateerde technische innovaties het verdien- en delivery-model van de IT-sector ondersteboven keren. Ondanks de technologische vooruitgang is de complexiteit onder de motorkap nog immer hoog en zijn de verschillen tussen IT service providers groot als het gaat om cloud. Leveringsmodellen, voorwaarden, prijs, compliance en schaalbaarheid zijn steeds anders. Organisaties die aan de slag gaan met het sourcen van cloud-services zijn veroordeeld tot een uitgebreid selectietraject en komen veelal tot de conclusie dat er slechts met een paar aanbieders een goede match te maken is. In het domein van IT managed services is cloud-sourcing nog geen kinderspel. In dit artikel aandacht voor cloud-sourcing: vijf dingen om op te letten.

Cloud? Wat bedoelt u precies?

Wanneer er een prijs zou bestaan voor de meest verwarrende term in IT-marketing allertijden, zou cloud een goede kans maken. Ondanks de vele inspanningen om tot heldere definities te komen overheerst nog altijd onduidelijkheid en wordt er veel aan cloud-washing gedaan. Binnen de inkoopafdeling van de Amerikaanse overheid leidde de cloud tot zo veel discussie dat er in 2011 een uitgebreid onderzoek werd ingesteld om tot duiding te komen. De conclusie was dat cloud “verschillende dingen betekent voor verschillende mensen” en een heldere definitie bleef uit. Het woord cloud staat bij gebrek aan definitie (anders dan als een massa waterdruppeltjes) ook nog steeds niet in het Oxford English-woordenboek. Van deze identiteitscrisis hebben zowel de aanbieders als afnemers van IT-diensten last. Besluitvorming is gebaat bij duidelijkheid. Het wordt tijd dat we de dingen gewoon weer bij de naam gaan noemen.

  1. Het onderscheidend vermogen van service providers

Er komen steeds meer cloud-oplossingen beschikbaar en bedrijven zijn anno nu veel meer bereid de standaard te volgen en af te zien van maatwerk. Desondanks zijn er nog maar weinig organisaties die voor een full cloud-strategie gaan. Veel bedrijfsapplicaties zijn nog niet geschikt voor web-services zoals Amazon Web Services, Microsoft Azure of het Google Cloud Platform: bijvoorbeeld door technische beperkingen of stringente wet- en regelgeving rond data security. In dat geval kiezen bedrijven voor de oplossingen die worden geboden door IT service providers die een gestandaardiseerde en gedeelde infrastructuur aanbieden.

Dit is een tijdelijke situatie, want uiteindelijk gaat het applicatielandschap op de schop. In de tussentijd hebben we nog lang te maken met een mix van oud en nieuw ofwel vele hybride vormen, wat zijn weerslag heeft op het beheer: denk aan ketenmonitoring, toegangsmanagement over clouds heen, datakoppelingen, dynamisch capaciteitsmanagement en security operations. Deze diensten bovenop ‘kale’ clouds bieden nieuwe kansen voor IT service providers, mits ze de competenties ontwikkelen om deze nieuwe complexiteit te beheersen en klanten zo volledig te ontzorgen. De keuze voor cloud in een managed services omgeving gaat dus met name om het maken van een keuze voor de juiste IT service provider(s). De onderliggende cloud-commodities zijn minder relevant en kunnen door iedereen worden ingekocht. Het vermogen van een provider om het huidige applicatieportfolio van een klant goed te kunnen ondersteunen en relevante bedrijfsprocessen te begrijpen is leidend. Niet voor niets zijn er steeds meer IT-dienstverleners welke zich in specifieke sectoren specialiseren zoals de zorg, chemie of agrarische sector. Dit blijkt een succesvolle formule. De diepgaande kennis die wordt opgebouwd stelt ze in staat nieuwe klanten sneller te bedienen en volledige verantwoordelijkheid te accepteren voor het draaiende houden van de door IT ondersteunde bedrijfsprocessen. Dat is wat klanten willen.

  1. De automatisering van de orkestratie

Voor een zo hoog mogelijk beschikbaarheid van een applicatie was tot voor kort vooral een robuuste infrastructuur nodig. Missiekritieke systemen vergden zoveel mogelijk fouttolerante oplossingen in datacenters en netwerken. Bij outsourcing is het adagium lange tijd geweest: ‘onbetrouwbare applicaties, betrouwbare infrastructuur’. Die hoge beschikbaarheid heeft een prijs: deze zet een rem op de snelheid van functionele veranderingen in de applicaties. Cloud-native applicaties zorgen op dit vlak voor een omslag. In een cloud-omgeving worden applicaties namelijk elastisch: de volledige configuratie kan omgaan met fluctuaties in de belasting en is fouttolerant(er) van natuur.

De enige manier om die opwaartse en neerwaartse schaalbaarheid te bereiken is totale automatisering van het operationeel management. Geautomatiseerde configuratie, testmanagement, integratie en monitoring zijn nodig, evenals analyse om het gedrag van applicaties te begrijpen en te voorspellen. Het handwerk neemt af en beslissingen worden genomen op basis van performance-data. Deze ‘automatisering van de automatisering’ is een vereiste voor het grootschalig gebruik van cloud. Het gros van de operationele beheerwerkzaamheden wordt geautomatiseerd, maar het complexe werk van verbinden, integreren en automatiseren zal toenemen. De orkestratie van cloud-applicaties en -infrastructuren wordt een belangrijke ‘managed service’. Er zijn meer brains nodig om paradoxale problemen te doorgronden, zoals een redundante omgeving die toch plat gaat.

  1. De toekomst van SLA’s

Een keuze voor cloud-native applicaties heeft tot gevolg dat SLA’s een ander karakter krijgen: in de regel valt er weinig te onderhandelen over dienstverlening van de cloud-provider. Een cloud-provider voor PaaS en IaaS stelt hoge eisen aan de uitbesteder over de wijze waarop de applicaties zijn ontworpen en zich gedragen. Met andere woorden, de leverancier gaat steeds meer voorwaarden opleggen aan de klant om de gecontracteerde performance te kunnen garanderen. Daarmee wordt een SLA minder een juridisch onderhandelingsdocument en meer een beschrijving van eisen voor de uitbesteder zodat een cloud service provider aan de performance-eisen kan voldoen. Het uitgangspunt van No Single Point of Failure (NSPOF) wordt leidend in het ontwerp en de architectuur: de preventie van mogelijke faalpunten in performance en beveiliging. Dit legt de lat hoog bij de klant, die een deel van deze kennis zal moeten halen bij de aangestelde orkestrator.

In een hybride omgeving lopen traditionele SLA’s en cloud-SLA’s door elkaar. Dat maakt het er niet gemakkelijker op om je bedrijfscontinuïteit te managen. Het wordt daarom van steeds groter belang voor zowel de aanbieders als afnemers om de uniformiteit in SLA’s en contracten te vergroten. Juridische en operationele integratie (denk aan harmonisatie terminologie, KPI-compatibiliteit en ‘jointly and several liable’ constructies) van contracten en SLA’s is nodig voor de beheersbaarheid van hybride IT-omgevingen.

  1. De kosten

De cloud heeft last van een vooroordeel en dat heet het kostenvoordeel. Bij cloud-oplossingen staat voorop dat er een andere verdeling van kosten ontstaat. Bij een on-premise oplossing is slechts een kleine deel van de kosten variabel (changes, licenties en optimalisatie); bij cloud-proposities gaat al snel meer dan helft van de totale kosten op aan subscription fees. Met andere woorden: de variabele kosten vormen het grootste deel van de totale prijs.

Maar of de totale kosten lager uitvallen, wordt niet alleen sterk bepaald door de P (bijvoorbeeld hogere tarieven voor nieuwe cloud-applicaties). Ook de Q is iets om in de gaten te houden: het niet uitzetten van gereserveerde opslag of virtual machines en het opruimen van niet langer in gebruik zijnde accounts kost geld. De niet gebruikte, maar wel geactiveerde resources (idle capacity) en licenties (afwezigheid van actief software asset management) zijn een potentieel kostenrisico. Zonder controle over de elastische resources en het verbruik, vliegen de kosten zo uit de bocht. Een goed georganiseerde interne doorbelasting en transparantie in IT-kosten helpt hierbij. Voor een klant is de formule niet P x Q, maar P x Q x I + A, ofwel prijzen x hoeveelheden x integratie van meerdere clouds + architectuur ofwel je regiekosten.

  1. De complexiteit

De meeste grotere organisaties houden een imposant applicatielandschap in de lucht en zijn nog lange tijd veroordeeld tot een hybride omgeving van cloud en traditionele IT-services. Biedt de cloud voor deze organisaties een snelle route naar vereenvoudiging? Nee. De complexiteit van je IT-omgeving wordt niet per definitie verminderd, dit blijkt ook uit de case van Deli XL. Het overgrote deel verhuist van de ene naar de andere plek. Veranderingen in een onderdeel van het IT-landschap hebben vrijwel altijd gevolgen voor andere onderdelen. De cloud maakt niet de eenvoud; de vereenvoudiging is het gevolg van een rigoureuze standaardisatie en consolidatie van het applicatielandschap. Cloud-omgevingen dwingen dit weliswaar af, maar vereenvoudiging. Vereenvoudigen kan ook in een klassieke IT-omgeving. Het huidige applicatielandschap gaat op de schop. De opties zijn: retire, relocate, replace en rebuild. Het uitzetten van applicaties zal sneller gebeuren wanneer ‘cloud-tenzij’ de norm wordt.

Tot slot zal iedere CIO die voor een cloud-oplossing kiest, zich bewust moeten zijn dat de weg terug – wanneer de omstandigheden dat vereisen – opnieuw investeringen met zich mee kunnen brengen. In de nabije toekomst zullen steeds vaker scenario’s voorkomen waarbij de ene cloud-omgeving wordt verwisseld voor een andere cloud-omgeving. Grote providers zoals Amazon, Microsoft en Google hebben in hun contracten voorwaarden opgenomen waarmee ze eenzijdig de overeenkomsten en service levels kunnen wijzigen. Lang niet iedereen is zich bewust van een lock-in risico in de cloud. Met een exit moet altijd rekening worden gehouden, bijvoorbeeld wanneer de cloud-provider de prijzen flink aanpast, niet goed functioneert of zelfs omvalt.

Giarte brengt in 2016 de Nederlandse cloud-markt in kaart

Cloud is al jaren het nummer één buzzword in de IT. Daarmee ontstaat de indruk dat iedere organisatie snel winst kan boeken door te migreren naar de cloud. Voor aanbieders van IT-diensten is de verleiding groot om aan te haken op de trend. Maar achter het label cloud schuilen grote verschillen en een wereld van complexiteit. Als klant word je tureluurs van al het aanbod.

Hoe maken we het aanbod van cloud inzichtelijk?
De transformatie naar cloud-enabled IT is onvermijdelijk. Maar hoe herkent de vraagzijde van de markt de juiste cloud-oplossingen? Wat zijn de eigenschappen van cloud-proposities? Wat is wel en niet inbegrepen in de kosten? Wat zijn de concrete verschillen met traditionele IT-sourcing? Kortom, waar is de survivalgids? IT-beslissers zijn gebaat bij objectieve en betrouwbare informatie waarmee zij cloud-oplossingen kunnen vergelijken.

Cloud Sourcing 2016: het cloud-onderzoek
Giarte start in 2015 met onderzoek waarmee de positionering en het cloudaanbod van service providers in kaart worden gebracht. Onderdeel van Cloud Sourcing 2016 is een marktonderzoek onder IT-uitbesteders in Nederland. Doel van het onderzoek is overzicht te creëren in de wijze waarop IT-uitbesteders zich oriënteren op cloudproposities van IT-dienstverleners. Met deze uitgebreide marktscan voorziet Giarte de vraagkant van handvatten voor de besluitvorming. Het rapport zal in de eerste helft van 2016 beschikbaar komen. Geïnteresseerd? Kijk op www.outsourcingperformance.nl voor meer informatie.

Noten
* ICT marktmonitor: www.ictmarktmonitor.nl